علت درد ساق پا بعد از پیاده روی چیست؟

به گزارش پارسینه پلاس،  عضلات پا هنگام پیاده روی به مقدار زیادی خون نیاز دارند. بنابراین اگر در حین پیاده روی، سرخرگ هایی که خون را به پاها می رسانند دچار گرفتگی شوند، دیگر قادر به رساندن خون کافی به پاها نیستند. درنتیجه این رویداد، ماهیچه های ساق پا دچار آسیب دیدگی می شوند و فرد هنگام پیاده روی یا راه رفتن در این ناحیه احساس درد می کند.

علت درد ساق پا در طول پیاده روی

دلایل مختلفی برای درد ساق در طول پیاده روی وجود دارند که شامل موارد زیر هستند:

تاندونیت: تاندونیت، عارضه ای است که در اثر استفاده بیش ازحد، افزایش سن، یا برخی بیماری ها مانند دیابت یا آرتریت روماتوئید رخ می دهد. اگر مکرراً مجبور به انجام حرکات تکراری با قسمت های مشابه بدن باشید، تاندون های آن ناحیه تحریک شده یا دچار پارگی های کوچک می شوند. علاوه بر درد، ممکن است سفتی مفصل و محدودیت دامنه حرکت را نیز تجربه کنید.

استئوآرتریت: استئوآرتریت، اختلالی دژنراتیو است که باعث فرسایش غضروف بین مفاصل شما می شود. اگر این عارضه بر لگن یا زانوهای شما تأثیر بگذارد، ایستادن و راه رفتن دردناک خواهد شد؛ زیرا استخوان های شما با این حرکات به یکدیگر ساییده می شوند. علاوه بر درد، ممکن است واقعاً احساس کنید که استخوان ها به هم ساییده می شوند. شنیدن صدای ترق ترق هنگام حرکت نیز رایج است.

بورسیت: این وضعیت زمانی رخ می دهد که کیسه های پر از مایع بین مفاصل ملتهب می شوند. این بیماری می تواند در اثر آسیب، عفونت، یا فعالیت های تکراری ایجاد شود. علائم بورسیت شامل درد، حساسیت به لمس، تورم و گرمی پوست در هنگام لمس می باشند.

تنگی کانال نخاعی کمری: ستون فقرات کمری دارای پنج مهره است که هر یک توسط دیسک های نرمی که امکان حرکت را می دهند، از هم جدا شده اند. گاهی اوقات، به دلیل آسیب یا افزایش سن، این دیسک ها برآمده می شوند و کانال نخاعی را باریک می کنند. وقتی این اتفاق میفتد، می توانند عصب هایی را که به سمت پاها می روند، فشرده کنند. این وضعیت به عنوان تنگی کانال نخاعی کمری شناخته می شود. علائم این اختلال شامل درد، بی حسی در لگن یا پاها یا گرفتگی عضلات هنگام راه رفتن هستند.

سندرم استرس تیبیای داخلی: این وضعیت که معمولاً به عنوان شین اسپلینت (shin splints) شناخته می شود، به درد زیر زانو اشاره دارد و اغلب در دوندگان، رقصندگان، بازیکنان تنیس و افراد نظامی دیده می شود. همانند شکستگی های استرسی، ورزشکارانی که شدت یا مدت تمرینات خود را به تدریج افزایش نمی دهند، مستعد این نوع آسیب هستند. علائم شامل درد و کوفتگی در امتداد قسمت داخلی ساق پا، و همچنین تورم ساق پای پایینی هستند.

شکستگی استرسی: شکستگی استرسی، ترکی مویی در استخوان است. اغلب در ورزشکارانی که به طور ناگهانی شدت یا مدت تمرینات را افزایش می دهند، یا استراحت کافی برای ریکاوری کامل بدن از تمرینات ندارند، دیده می شود. درد در زمان استراحت کاهش می یابد و گاهی حتی ناپدید می شود. اما به محض از سرگیری تمرینات دوباره شروع می شود.

بیماری ازگود-اشلاتر: برخلاف نامش، بیماری ازگود-اشلاتر اختلالی واقعی نیست، بلکه تحریک و تورم صفحات رشد بالای استخوان های ساق پا است. صفحات رشد، نرم ترین قسمت های اسکلت در کودکان و نوجوانان در حال رشد هستند و بیشتر رشد استخوان در آنجا اتفاق میفتد. همچنین ضعیف ترین قسمت اسکلت است و بنابراین، در معرض خطر بالاتری از آسیب قرار دارد. بیماری ازگود-اشلاتر بیشتر در دوران جهش های رشد (زمانی که استخوان ها، عضلات و تاندون ها می توانند با سرعت های متفاوتی رشد کنند) رخ می دهد.

پارگی تاندون آشیل: تاندون آشیل، عضلات ساق پا را به استخوان پاشنه متصل می کند. این تاندون، بزرگ ترین تاندون در بدن انسان است. اگر تاندون آشیل فراتر از ظرفیت خود کشیده شود، دچار پارگی جزئی یا کامل می شود. این نوع آسیب بیشتر در هنگام فرود پس از پرش، چرخش ناگهانی یا افزایش ناگهانی سرعت هنگام دویدن رایج مشاهده می شود. نشانه بارز پارگی تاندون آشیل، ناتوانی در خم کردن پا به سمت پایین یا ناتوانی در بلند شدن با پای آسیب دیده هنگام تلاش برای راه رفتن است.

بیماری شریان محیطی: این بیماری که به اختصار PAD نیز نامیده می شود، زمانی رخ می دهد که شریان های پاها به دلیل تجمع رسوبات چربی باریک می شوند. درنتیجه، خون رسانی کمتری به پاهای شما می رسد که منجر به درد، گرفتگی و بی حسی می شود. افراد مبتلا به PAD همچنین تمایل به سردی پاها یا قسمت پایینی ساق پا دارند.

لخته های خون: لخته های خون زمانی تشکیل می شوند که پلاکت ها در خون به یکدیگر می چسبند. این وضعیت تهدیدکننده زندگی است؛ زیرا جریان خون به قلب و مغز را مسدود می کند. علائم شامل درد، قرمزی پوست، تورم پای آسیب دیده و گرمی پوست در هنگام لمس می باشند. این وضعیت در افراد دارای اضافه وزن یا چاق، سیگاری ها، افراد مبتلا به اختلال لخته شدن خون، یا افرادی که دوره طولانی استراحت مطلق داشته اند، بیشتر مشاهده می شود.

علت درد ساق پا پس از هر بار پیاده روی

برخی افراد به اشتباه تصور می کنند که درد ساق پا در هنگام پیاده روی به دلیل کمبود کلسیم بدن می باشد. در صورتی که این تصور کاملاً اشتباه است و همان طور که توضیح داده شد عامل اصلی درد ساق پا پس از ورزش و فعالیت های بدنی، گرم نکردن بدن به طور صحیح و کافی می باشد. به این معنی که فرد پیش از آغاز فعالیت به حد کافی تمرینات کششی انجام نمی دهد و به صورت یک باره ورزش را شروع می کند.

بنابراین ضروری است پیش از آغاز هرگونه فعالیت بدنی، بدن خود را به مدت 5-6 دقیقه گرم کنید تا برای ورزش آماده شود. گرم کردن بدن ممکن است شامل انجام حرکات کششی یا پیاده روی باشد و پس از آن می توانید ورزش اصلی خود را شروع کنید. توجه به این نکته نیز از اهمیت بالایی برخوردار می باشد که گرم کردن تنها شامل آغاز فعالیت های بدنی نیست، بلکه در پایان ورزش نیز نباید تمرین را به یک باره متوقف کرد. درواقع در انتهای فعالیت ورزشی نیز باید چند دقیقه آرام پیاده روی کرده و حرکات کششی نرم انجام دهید تا بدن شما به تدریج سرد شود و پس از آن تحرک خود را متوقف کنید.

علاوه بر رعایت این موارد، همیشه سعی کنید ورزش را از حرکات کم و سبک شروع کنید و به تدریج در روزهای آینده به تحرک و شدت تمرینات بیفزایید. اگر همان روزهای اول و بدون آمادگی قبلی به انجام فعالیت های بدنی شدید روی بیاورید، حتماً دچار بدن درد می شوید؛ زیرا تجمع اسید لاکتیک در بدن و پارگی های ریزی که ممکن است در عضلات ساق پا رخ دهند باعث ایجاد درد در ساق پا می شوند.

طبق مطالبی که عنوان کردیم کمبود کلسیم ارتباطی با ورزش و درد ساق پا ندارد. ممکن است افرادی که مبتلا به کمبود کلسیم در بدن خود هستند با علائمی مانند گزگز و مورمور شدن دور دهان خود و دردهای مفصلی در قسمت های مختلف بدن، حتی در هنگام استراحت نیز رو به رو شوند. اما این علائم کافی نیستند و جهت تشخیص دقیق کمبود کلسیم باید تست سنجش تراکم استخوان انجام شود.

علاوه بر درد ساق پا که ممکن است در ران ها و لگن نیز بروز کند، عوارض دیگری نیز ممکن است در هنگام پیاده روی مشاهده شوند و گاهی این علائم می توانند نشانه مشکلی جدی در بدن باشند. پیاده روی بدون تردید یکی از ورزش هایی است که برای همه افراد مناسب می باشد و تقریباً همه می توانند آن را انجام دهند. طبق تحقیقات صورت گرفته، پیاده روی می تواند باعث سلامت قلب شود و همچنین در کاهش وزن و استرس نیز بسیار مؤثر است. ازآنجایی که پیاده روی که فشار زیادی به بدن وارد نمی آورد برای افراد چاق نیز بسیار مناسب است و در کاهش وزن نیز تأثیرگذار می باشد.

اما با وجود تمام این مزایا، پیاده روی همیشه ورزشی بدون آسیب و درد نمی باشد و ممکن است آسیب های ناشی از آن به گونه ای باشند که مورد توجه بیمار قرار نگیرند. در صورتی که این آسیب ها ممکن است علامت اختلالی جدی در بدن باشند. بنابراین نباید آن ها را نادیده گرفت و باید نسبت به بررسی و درمان آن ها توسط متخصص ارتوپد اقدام کرد.

درد شست پا

درد شست پا در حین پیاده روی ممکن است ناشی از پینه پا باشد. پینه ها معمولاً به دلیل عدم تعادل استخوان در انگشت بزرگ یا کوچک پا است که باعث درد و تورم در این ناحیه می شود. همچنین درصورت پوشیدن کفش های تنگ و بدون پاشنه دارای قوس کم نیز پینه ها افزایش می یابند و منجر به درد شدیدی در انگشت شست پا می شوند. جهت کاهش درد می توانید از کمپرس یخ روی ناحیه دردناک استفاده کنید. در موارد شدیدتر نیز ممکن است نیاز به عمل جراحی و فیزیوتراپی باشد.

درد پاشنه پا

در هنگام راه رفتن، پاشنه پا اولین عضو بدن است که با زمین برخورد می کند. درنتیجه ایجاد هرگونه آسیب دیدگی در قسمت پاشنه پا، راه به پنجه وصل می کند و به نام فاشیای پلانتار رفتن را مختل یا غیرممکن می کند. این درد ناشی از التهاب بافتی محکم است که پاشنه پا را بشناخته می شود. بی توجهی به درد پاشنه پا می تواند منجر به عواقب جدی شود. به طوری که فرد دیگر نمی تواند پیاده روی کند. بنابراین با مشاهده کوچک ترین علائم در پاشنه پای خود فوراً به متخصص ارتوپد مراجعه کنید و روش های درمانی را پیگیری نمایید.

درد پایین کمر

اگر در هنگام پیاده روی کمردرد دارید، احتمالاً مشکل شما موضعی بوده و وضعیت نامناسب ستون فقرات شما باعث بروز این درد شده است. همچنین درد ممکن است ناشی از پارگی عضلات پشتی باشد که در این صورت حتماً باید ورزش را متوقف کنید.

درد زانو

اگر زانوی شما در حین پیاده روی هر بار که قدم بر می دارید دچار لرزش می شود ممکن است مبتلا به تاندونیت آشیل (التهاب تاندون آشیل) باشید.

درد لگن

بورسیت نیز از عوامل شایع درد لگن در هنگام پیاده روی می باشد. بورسیت به معنی التهاب بورس روی تروکانتر بزرگ است و موجب درد در قسمت خارجی لگن می شود.

جهت کاهش این عوارض کافی است پیاده روی خود را کاهش دهید و ورزش هایی نظیر دوچرخه سواری و شنا را جایگزین آن کنید تا زمانی که درد شما بهبود پیدا کند و از بین برود.

آنژیوگرافی برای یافتن علت درد ساق پا هنگام پیاده روی

اگر بعد از همه این ها، همچنان می لنگید، باید سراغ آنژیوگرافی یا رگ نگاری بروید تا محل دقیق تنگی یا گرفتگی سرخ رگ یا شریان پیدا شده و علت درد ساق پا هنگام پیاده روی مشخص شود.

آنژیوگرافی را با سی تی (CT) اسکن یا ام آرآی (MRI) و تزریق مقداری رنگ به جریان خون بیمار انجام می دهند. این شیوه تشخیصی، در واقع سرخ رگ ها را برجسته می کند.

آنژیوگرافی به کسانی که به رنگ حساسیت دارند یا عملکرد کلیه شان مشکل دارد، توصیه نمی شود. گاهی اوقات هم با اقدامات احتیاطی خاصی انجام می شود.

پزشک می تواند با استفاده از بادکنکی به نام بالون، رگ ها را باز کرده و بعضی تنگی ها و گرفتگی ها در سرخ رگ را درمان کند. به این عمل آنژیوپلاستی (Angioplasty) یا رگ بازسازی می گویند.

گاهی اوقات هم استنت (Stent) یا لوله توری مصنوعی را داخل سرخ رگ قرار می دهند و به این شیوه، نتیجه بهتری از آنژیوپلاستی می گیرند.

استنت مثل داربستی داخل رگ ها عمل می کند که شریان را باز نگه می دارد. برای کاهش ریسک تنگ شدن استنت با رشد بافت جدید در شریان هم می توان دارویی به استنت وصل کرد.

اگر گرفتگی بسیار سختی در شریان باشد، شاید نتوان آنژیوپلاستی مؤثری انجام داد. در چنین شرایطی، اگر درد ساق پا و لنگی هم چنان ادامه داشته باشد، عمل بای پس (Bypass Surgery) توصیه می شود.

در عمل بای پس، عروق خونی را از قسمت دیگری از بدن بیمار می گیرند تا سرخ رگ مسدود را دور بزنند یا به اصطلاح بای پس کنند. بعد از این عمل، خون و اکسیژن جریان طبیعی خودشان را پیدا می کنند.

چگونه از درد پا خلاص شویم؟

استراحت و ریکاوری

گاهی اوقات، تمام چیزی که پاهای شما نیاز دارند، فرصتی برای ریکاوری است. استراحت برای چند ساعت بلافاصله پس از پیاده روی طولانی یا طاقت فرسا، علاوه بر کاهش سطح فعالیت در یک یا دو روز بعد، می تواند به عضلات شما زمان بدهد تا بهبود یابند و با سطح فعالیت شما سازگار شوند. بالا نگه داشتن پاها و استفاده از کمپرس سرد نیز می تواند به کاهش التهاب و کوفتگی کمک کند.

گرم کردن صحیح بدن

یکی از ساده ترین راه ها برای جلوگیری از درد پا پس از پیاده روی، شروع فعالیت با گرم کردن مناسب است. حرکات کششی سبک یا حرکت ملایم به مدت 5 تا 10 دقیقه عضلات شما را برای استفاده آماده می کند و جریان خون و انعطاف پذیری را افزایش می دهد.

روی عضلات ساق پا، همسترینگ و چهارسر ران تمرکز کنید تا نقاطی که بیشترین درگیری را در پیاده روی دارند، نرم شوند.

افزایش قدرت و انعطاف پذیری

عضلات ضعیف یا تاندون های سفت می توانند بیشترین فشار و استرس را در طول فعالیت بدنی تجربه کنند که منجر به درد می شود. گنجاندن تمریناتی که عضلات پا را تقویت می کنند و دامنه حرکت شما را بهبود می بخشند، می تواند کمک کننده باشد. فعالیت هایی مانند یوگا، تمرینات مقاومتی یا تمرینات هدفمند مانند بالا بردن ساق پا برای ساخت عضله و افزایش انعطاف پذیری در طول زمان عالی هستند.

پوشیدن کفش مناسب

کفش های شما نقش مهمی در تجربه پیاده روی تان ایفا می کنند. کفش های مناسب، حمایت کننده و دارای بالشتک می توانند به کاهش فشار بر مفاصل، عضلات و تاندون های شما کمک کنند. کفش هایی با پشتیبانی از قوس پا و جذب ضربه را امتحان کرده و از پوشیدن کفش های کتانی قدیمی یا فرسوده خودداری کنید.

کفی های طبی سفارشی نیز گزینه دیگری هستند و برای افرادی که کف پای صاف یا قوس زیاد دارند، مناسب می باشند.